\nKanser tedavisinde s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131lan kemoterapi ila\u00e7lar\u0131 ve radyasyonun kad\u0131n \u00fcreme sistemine olmu\u015fuz etkilere sahiptir. \u015eekilde g\u00f6sterildi\u011fi gibi kemoterapi ila\u00e7lar\u0131 overler \u00fczerine as\u0131l toksik etkilerini g\u00f6sterirlerken (gonadotoksisite) uterus \u00fczerine klinik olarak belirgin bir etkileri oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. Over \u00fczerine as\u0131l toksik etki g\u00f6steren ila\u00e7lar alkilleyici ajanlar de\u011fdi\u011fimiz index ila\u00e7 siklofosfamid, busulfan, prokarbazin ve lomustin say\u0131labilir. Pek\u00e7ok solid ve hematolojik kanserin tedavisine ek olarak daha y\u00fcksek dozlarda k\u00f6k h\u00fccre\/kemik ili\u011fi nakli \u00f6ncesi kullan\u0131lmaktad\u0131rlar. Alkilleyici ajanlar over dokusunda rezervi temsil eden primordial folik\u00fclleri daha fazla etkilemektedir.
\nBu ajanlar hem oositin kendisi hem de granuloza h\u00fccrelerinde hasar olu\u015fturarak folik\u00fcl kayb\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak rezervde azalmaya sebep olmaktad\u0131rlar. Primordial folik\u00fcl kayb\u0131 sinsice sessiz olarak ger\u00e7ekle\u015febilir. Rezervin kritik olarak azalmas\u0131na ra\u011fmen hastalar d\u00fczenli adet g\u00f6rmeye devam edebilirler. E\u011fer b\u00fcy\u00fcmekte olan folik\u00fcl havuzu hasar g\u00f6rm\u00fc\u015f (preantral ve erken antral a\u015famada folik\u00fcller) ise genelde akut d\u00f6nemde ovulasyonun ger\u00e7ekle\u015fememesine ba\u011fl\u0131 menstrual d\u00fczensizlik olarak kendini belli eder. Over dokusundaki hasar\u0131n derecesine ba\u011fl\u0131 olarak ge\u00e7ici adet d\u00fczensizliklerinden kal\u0131c\u0131 erken menapoza kadar de\u011fi\u015fen spektrumda klinik durumlar g\u00f6r\u00fclebilir.
\nRadyasyonun kad\u0131n \u00fcreme sistemine etkileri kemoterapi ila\u00e7lar\u0131na g\u00f6re \u00e7ok daha \u015fiddetlidir. Bunun nedeni kemoterapi ila\u00e7lar\u0131n\u0131n tersine radyasyonun hem over dokusu hemde uterusa hasar vermesidir. Radyasyon h\u00fccrede direk genomik ve organel hasar\u0131na ek olarak suyun radyolizisine neden olarak a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan serbest oksijen radikalleri ilede hasara neden olmaktad\u0131r. Mitotik olarak aktif h\u00fccreler radyasyona daha hassast\u0131r. Oosit belki bunun bir istisnas\u0131d\u0131r. LD50 , yani oositlerin yar\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in gerekli doz 2Gy dir. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda over dokusu radyasyona maruz kald\u0131\u011f\u0131nda atretik folik\u00fcl say\u0131s\u0131 ve fibrosis artmaktad\u0131r. Ya\u015fla beraber over rezervi azald\u0131\u011f\u0131ndan kal\u0131c\u0131 hasar folik\u00fcl havuzunun total kayb\u0131 ve erken menopoz riski doza ba\u011f\u0131ml\u0131 olarak artmaktad\u0131r. Yani etkili sterilize edici doz (ESD) ya\u015fla beraber azalmaktad\u0131r. Buna g\u00f6re ESD yenido\u011fanda 20.3 Gy, 10 ya\u015f\u0131nda 18.4 Gy, 20 ya\u015f\u0131nda 16.5 Gy, 30 ya\u015f\u0131nda 14.3Gy dir.
\nRadyasyon, uterusta t\u00fcm kompartmanlar\u0131 olumsuz etkilemektedir. Endometrium bazal projenitor h\u00fccre tabakas\u0131, myometriumda d\u00fcz kas hasar\u0131 ve fibrosis, kan damarlar\u0131nda obliterasyon sonucu uterus fonksiyonlar\u0131n\u0131 kaybeder. Buna ba\u011fl\u0131 \u015fekilde belirtilen anormal gebelik sonu\u00e7lar\u0131na ek olarak infertiliteye de neden olmaktad\u0131r. Prepubertal d\u00f6nemde uterusun radyasyona maruz kalmas\u0131 eri\u015fkin d\u00f6nemindeki maruziyete g\u00f6re \u00e7ok daha olumsuz etkilere neden olmaktad\u0131r. Bu uteruslar eri\u015fkin d\u00f6nemde hipoplazik kalmakta ve hromone replasman tedavisi ile b\u00fcy\u00fcme sa\u011flanamamaktad\u0131r.
\nFig\u00fcr: Kanser tedavisinde kullan\u0131lan kemoterapi ila\u00e7lar\u0131 ve radyasyonun kad\u0131n \u00fcreme sistemine olan etkileri ve klinik sonu\u00e7lar\u0131
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
![\"\"](\"http:\/\/www.ursak.org\/v3\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/kemoterapi-ve-radyasyon.png\")
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"